نكته‌ها : 1 - سرگذشت مؤمن آل فرعون يك درس بزرگ مبارزه با طاغوتها اديان الهى و مكتبهاى آسمانى كه در برابر طاغوتها و جباران ظاهر شدند در آغاز بوسيله گروه اندكى عرضه شد آنها اگر مىخواستند از كمى نفرات وحشت كنند و كثرت مخالفان را دليل بر حقانيت آنها بشمرند هرگز اين مكتبها رشد نمىكرد . اصل اساسى كه بر تمام برنامه‌هاى آنها حاكم بود همان است كه امير مؤمنان على ع در گفتار پرمحتوايش بيان فرموده : ايها الناس لا تستوحشوا فى طريق الهدى لقلة اهله : « اى مردم در طريق هدايت از كمى نفرات هرگز وحشت نكنيد » ( 1 ) . مؤمن آل فرعون سمبلى بود از اين مكتب ، و رهروى بود از پيشقدمان اين راه ، و نشان داد كه يك انسان با عزم و اراده راسخ ناشى از ايمان مىتواند حتى در اراده فراعنه جبار اثر بگذارد و پيامبر بزرگى را از خطر برهاند . تاريخ زندگى اين مرد شجاع و هوشيار نشان مىدهد كه هميشه بايد حركات طرفداران حق حساب شده باشد ، گاه بايد ايمان را اظهار كرد و فرياد كشيد ، گاه بايد براى هدفهاى « كوتاه مدت » و « دراز مدت » ايمان را مكتوم داشت . و تقيه چيزى جز اين نيست كه انسان به خاطر هدفهاى مقدسش اعتقاد خود را در مقطع خاصى مكتوم دارد . همانگونه كه مجهز بودن به سلاح ظاهرى براى درهم كوبيدن دشمن لازم است سلاح برنده منطق نيز ضرورى است كه تاثيرش از سلاح ظاهر به مراتب بيشتر است : لذا كارى را كه مؤمن آل فرعون با منطق خود انجام داد در آن شرائط خاص از هيچ سلاحى ساخته نبود .

--> ( 1 ) « نهج البلاغه » خطبه 201 .